Herziene NEN 9140 ‘veilig werken aan e-voertuigen’ zorgt voor meer duidelijkheid
- 9 november 2023
De NEN 9140 norm voor werken aan e-voertuigen wordt herzien en moet per februari 2024 van kracht zijn. Wat verandert er?
De commentaarfase op het ontwerp NEN 9140: 2023 ‘Veilig werken aan e-voertuigen’ loopt tot 15 november. Tot die datum is het mogelijk om commentaar en andere zienswijzen in te leveren. De verwachting is dat NEN 9140 in februari 2024 definitief verklaard kan worden; tenminste voor de komende vijf jaar.
NEN 9140 geeft aan hoe veilig te werken aan hybride en elektrisch aangedreven voertuigen. De norm is met name interessant voor autoreparatiebedrijven, onderhoudsbedrijven, schadeherstelbedrijven, bergingsbedrijven en hulpverleningsinstanties. NEN 9140 helpt met het zodanig verrichten van de werkprocessen dat zij voldoen aan hun zorgplicht als werkgever betreffende veiligheid van het personeel bij het werken aan e-voertuigen.
Herziening NEN 9140 'meer dan ooit noodzakelijk'
Dat het de hoogste tijd is voor een herziening is niet verwonderlijk, aldus Arjen Woudstra, Hij is in het dagelijks leven directeur van GMTO, een bedrijf dat automotive werkplaatsen voorziet van ondersteuning, training en equipment. Woudstra is vice-voorzitter van de NEN 9140-commissie en voorzitter van de werkgroep die zich heeft bezig gehouden met de herziening. “De herziening was meer dan ooit noodzakelijk. Met de komst van elektrisch aangedreven voertuigen doen andere technologieën hun intrede en hieraan zijn ook nieuw risico’s verbonden, die bij ondeskundig handelen tot ernstig schade en letsel kunnen leiden. Denk aan gevaarlijk elektrische spanningen die kunnen oplopen tot vele honderden volts.”
Steeds meer e-voertuigen in de werkplaats
De autowerkplaats is de laatste vijf jaren ingrijpend veranderd, stelt Woudstra. Er komen steeds meer e-voertuigen binnen. Er is een grote behoefte aan uniformiteit voor wat betreft de regels. “Vooral het werken onder spanning is een heet hangijzer”, vertelt Woudstra. “In Nederland is het verboden om te werken onder spanning. Dat verbod is dus ook opgenomen in de huidige norm. Op het moment dat er een ongeval plaatsvindt ben je dus in overtreding en heb je als werkgever een groot probleem.”
Maar er zijn uitzonderingen, zegt de GMTO-directeur. “In de Arbo-wet staat dat je wel mag werken onder spanning, als de noodzaak is aangetoond. Denk aan hulpdiensten, die komen aanrijden op het moment dat er een ongeval heeft plaatsgevonden. Maar die ‘noodzaak’ stond nog niet goed beschreven in de huidige norm. Alleen dat je ‘altijd strafbaar bent’, wanneer je werkt onder spanning. Daarom was er sprake van een omschrijving van ‘noodzaak’. Het antwoord daarop is simpel. ‘Noodzaak’ is wanneer het niet anders kan.”
Dat klinkt misschien als een spel van woorden, maar volgens Woudstra is het belangrijk dat deze passage is opgenomen in de norm. “We gaan nu van bangmakerij naar: ‘het mag zeker wel onder bepaalde omstandigheden’.“
Flowchart
Een andere aanpassing is gemaakt in de flowchart. Er zijn er nu ook twee. De eerste is voor het veilig stellen van een e-voertuig, de tweede voor het werken onder spanning in een batterij. Die laatste is nieuw in deze norm. “De flowchart die ook in de huidige norm staat, is verbeterd met alle verschillende procedures waarmee een voertuig veilig gesteld kan worden. De nieuwe flowchart in de herziene norm gaat over het werken onder spanning in een batterij en krijgt meer de nadruk op de werkvolgorde en het inzichtelijk maken welke risico’s er zijn, bijvoorbeeld op het gebied van elektrocutie, brandgevaar, chemische reacties en vlambogen.”
Nog een wijziging in de herziene NEN 9140 betreft het lezen van de norm. “We kregen met name vanuit de garagebedrijven te horen dat de norm lastig te lezen is, omdat bepalingen steeds op andere plekken is terug te vinden. We hebben geprobeerd om de indeling logischer en daarmee beter leesbaar te maken. Je hoeft daarbij niet alles dicht te timmeren, maar we hebben wel duidelijk willen beschrijven hoe er gewerkt moet worden.”
“De norm is er niet om het gebrek aan kennis in te vullen”
— Arjen Woudstra – directeur GMTO
Maar wel met een kanttekening, zegt Woudstra. “De norm is er niet om het gebrek aan kennis in te vullen. Wil je werken aan e-voertuigen dan moet je wel zijn aangesteld en getraind als VOP (Voldoende Onderricht Persoon) , VP (Vakbekwaam Persoon) of WP (WerplaatsVerantwoordelijke). Dat staat altijd voorop, dan wordt de norm een naslagwerk en niet je startpunt, dat leest ook een stuk makkelijker.”
Rol autofabrikanten
Bij het opstellen van de herziene NEN 9140 norm is het van belang om te weten wat de hiërarchie is als het gaat over de te volgen regels. “In de herziene versie staat nu heel duidelijk de Arbo-regelgeving bovenaan. Daarna volgen de werkinstructies die zijn opgesteld door de fabrikanten én deze norm op gelijke hoogte. Als werkgroep zijn we ook blij dat de fabrikanten aanschoven. Omdat we nu ook kunnen verwijzen naar de fabrikanteninformatie”, aldus Woudstra die tot slot de opleidingsfrequentie als belangrijk onderdeel noemt. ”Omdat de ontwikkelingen elkaar zo snel opvolgen komt er een aanbeveling om de frequentie van opleiding terug te brengen tot minimaal één keer per drie jaar.
Nieuwe NEN 9140 in februari 2024 definitief
De commentaren die tot 15 november worden ingebracht, worden zorgvuldig bekeken en daar waar de commissie ze relevant acht, opgenomen in de nieuwe norm. Woudstra verwacht dat deze in februari 2024 definitief kan worden verklaard. “Het is een flinke klus. We hebben er naar gestreefd om er een bruikbare en toepasbare norm van te maken waar de betrokken partijen, zoals garagebedrijven morgen mee aan de slag kunnen. Want dat is wat je als commissie nastreeft: een leesbaar en bruikbaar document en niet een bestand dat ergens in een mapje in de laptop verdwijnt, omdat niemand het snapt.”
Informatieplicht
Meer weten over de Erkend EV?
Neem een kijkje op de RVO site voor de voorgenomen Erkende maatregelenlijst.